Stent Nedir?

Stent, kan damarlarındaki daralma veya tıkanıklıkların açılması için kullanılan genişleyebilen küçük bir tüp şeklinde bir cihazdır. Genellikle kalp damarlarına veya diğer büyük damarlara yerleştirilir. Amacı, kan akışını artırmak ve damarların yeniden daralmasını önlemektir.

Stent, genellikle metal veya polimer malzemelerden yapılmış, kan akışını iyileştirmek için atardamarınızı açık tutan küçük, metal bir ağ tüpüdür. Kalp damarlarına yerleştirildiğinde, bu damarların genişlemesini sağlayarak kan akışının serbest bir şekilde devam etmesine olanak tanır.

Stent Çeşitleri

Bazı atardamarlar veya sorunlar için tasarlanmış çeşitli stent türleri vardır.

İlaç salgılayan stent: Bu, atardamarınızın tekrar daralmasını önleyen ilaçla kaplanmış metal bir ağ stenttir. Kalp atardamarları için hekimlerin en sık kullandığı stent türüdür.

Çıplak metal stent: Bu stentler nikel-titanyum alaşımı, paslanmaz çelik veya kobalt-kromdan yapılmıştır. Üzerinde herhangi bir ilaç bulunmaz. Günümüzde hekimler bu türü nadiren kullanmaktadır.

Biyolojik olarak eriyebilen stentler: Bu tip daha yeni ve kullanımı sınırlıdır. Birkaç ay içinde atardamarınızda çözünür.

Greft kaplı stentler: Metal bir iskeletin (stent) Dacron veya ePTFE gibi sentetik bir kumaşla (greft) kaplandığı, özellikle aort anevrizmaları, damar yırtılmaları (diseksiyon) veya delinme (perforasyonların) tedavisinde kullanılan kapalı yapılı tıbbi cihazdır.

Stent yerleştirilmesi sırasında veya sonrasında hastalar genellikle herhangi bir belirti hissetmezler. Ancak bazı durumlarda hastalar göğüs ağrısı, nefes darlığı veya yorgunluk gibi belirtiler yaşayabilir. Bu belirtiler, damarda yine bir daralma veya tıkanıklık olabileceğini gösterir.

Aşağıdaki durumlarda stent takılması gerekebilir:

Kalp damar hastalıkları: Kalp damarlarınıza yerleştirilen stentler, kanın kalbinize ulaşmasını sağlar. Bu, kalp krizi geçirmenizi önlemeye veya kalp krizinden iyileşmenize yardımcı olur.

Boyun şah damarı hastalıkları: Boyundaki şah damara yerleştirilen stentler, kanın beyninize ulaşmasına yardımcı olur. Bu da felç riskinizi azaltabilir.

Bacak veya diğer atar damar hastalıkları: Bacaklarınızdaki, karın içini besleyen organ damarları veya kollarınızdaki arterlere yerleştirilen stentler, kan akışını iyileştirmeye yardımcı olur.

Böbrek atardamarı hastalıkları: Böbrek atardamarlarınıza yerleştirilen stentler, böbreklerinize giden kan akışını iyileştirir.

Kalp sağlığında herhangi bir değişiklik, özellikle yeni gelişen göğüs ağrısı veya nefes darlığı gibi belirtiler yaşandığında derhal bir hekime başvurulmalıdır. Özellikle stent yerleştirildikten sonraki dönemde bu belirtiler daha önemlidir, çünkü yeni bir tıkanıklık olabilir.

1. Kalp anjiyografisi (Anjiyo)

Tanı işlemidir.

Amaç: Kalp damarlarında daralma veya tıkanıklık olup olmadığını görmek

Nasıl yapılır:

Kasık veya bilekten ince bir kateter girilir

Damarlara kontrast madde verilir

Röntgen altında damarların görüntüsü alınır

Sadece teşhis edilir, tedavi yapmaz.

2. Balon İşlemi

Tedavi işlemidir.

Amaç: Daralmış damarı mekanik olarak genişletmek

Nasıl yapılır:

Damar içindeki dar bölgeye küçük bir balon kateteri yerleştirilir

Balon şişirilir

Damar genişler

Sadece balon yapılırsa damar tekrar daralabilir.

3. Kalp Damarına Stent Takılması

Kalıcı destek sağlayan tedavidir.

Stent, tel kafes şeklinde metal bir tüptür

Balon ile birlikte daralan bölgeye yerleştirilir

Balon şişince stent açılır ve damarın içinde kalır

Damarın tekrar daralmasını önler

Kan akımını kalıcı şekilde açık tutar.

Stent yerleştirildiğinde, hastalar genellikle kan sulandırıcı ilaç kullanmaya başlarlar. Bu ilaçlar, damar tıkanıklığını önlemek için gereklidir. Ayrıca, yaşam tarzı değişiklikleri, diyet ve egzersiz programları tedavi sürecinde önemli rol oynar.

Stent işleminin riskleri nelerdir?

Her girişimsel işlemde olduğu gibi stent işleminde de bazı riskler bulunmaktadır. Ciddi komplikasyon denen riskler her 1000 kişiden 2’sinde oluşabilir. Risk, aslında kişiden kişiye değişir. Örneğin, kalp krizi sırasında yapılan acil işlemler veya ilaveten başka ciddi bir hastalığı olan hastalara yapılan işlemler en tecrübeli hekimler tarafından yapılsa bile daha risklidir. Yapılan işleme göre de risk artabilmektedir (sol ana damar, çatallı damar, aşırı kireçli damar veya uzun süreli tıkalı damar) işlemleri daha risklidir.

Olası riskler şunlardır:

Özellikle stentinizi koruyan kan sulandırıcı ilaçlarınızı aniden bırakırsanız, stentinizin içinde kan pıhtısı oluşabilir.

Alerji: Anjiyoda kullanılan opak maddeye bağlı nadiren allerji gelişebilir. Ciltte kaşıntılı kızarıklıklar oluşabilir; bu geçici bir durumdur.

Bacak ya da el bileği damarında hasarlanma: Bacak (kasık) ya da el bileği damarında ciddi kanama veya tıkanıklık gelişebilir.

Böbrek yetersizliği: İşlemde görüntüleme için kullanılan opak madde adı verilen boya bazı hastalarda böbrekleri bozar. Risk, böbrek sorunu olanlarda daha da fazladır. Böbreklerde bozulma gelişse de çoğu damardan sıvı takviyesiyle düzelir, nadiren, geçici diyaliz gerekebilir. Kalıcı diyaliz gereksinimi ise son derece nadirdir.

Kalp damarı yırtılması (diseksiyon) veya delinmesi (rüptür): Çoğu durumda, işlem esnasında yapılan acil müdahalelerle sorun çözülür. Çok nadiren, acil kalp ameliyatı (bypass) gerekebilir.

Kalpte ritim bozukluğu: Kısa süreli ritim bozuklukları sık görülür, ama önemi yoktur. Nadiren, bilinci bozan ve ilaç ya da elektroşok gerektiren acil durumlar gelişebilir.

Felç: Kalbe ulaşmamızı sağlayan damarlara kataterin dokunmasıyla kopan küçük yağlar veya pıhtılar nadiren beyin damarlarına kaçabilir. Bu, geçici ya da kalıcı felce neden olabilir.

Atardamarın tekrar daralması

Stent takılan hastaların sağlıklı bir yaşam sürdürebilmeleri için bazı alışkanlıklar edinmeleri önemlidir. Sigara içmemek, dengeli beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak, kalp sağlığını korumak için kritik öneme sahiptir. Ayrıca, stres yönetimi ve yeterli uyku da sağlıklı bir yaşam tarzının önemli bileşenleridir.