D vitamini eksikliği

Vücudunuzda yeterli D vitamini bulunmaması durumudur.

D vitamini steroid yapıda bir hormondur. En çok güneş ışığı sayesinde cildimizde üretilir. Ayrıca bazı besinlerden ve vitamin takviyelerinden de alınabilir. D vitamini sentezi için güneş ışınlarının cilde doğrudan teması önemlidir. Güneş ışığının dalga boyu, geliş açısı ve cilde temas süresi sentezi etkileyen önemli parametrelerdir. Ülkemizin bulunduğu coğrafi konum dikkate alındığında D vitamini sentezi için mart ortasından ekim ortasına, saat 10.00-16.00 arasında güneşe çıkılması önerilir. Güneşlendiğiniz süreçte güneş kremi (özellikle güneş koruma faktörü 15 ve üzerindekiler) kullanmak D vitamini sentezini engellemektedir. Özellikle güneşin dik açıyla geldiği yaz aylarında 15 dk’dan uzun süre güneşlenme ise cilt kanseri riskini artırabilir.

D vitamini, kanınızdaki ve kemiklerinizdeki kalsiyum dengesinin korunmasında ve kemik yapımında çok önemli bir rol oynar. Ayrıca kaslarınızın düzgün çalışmasında ve bağışıklık sisteminizin düzenlenmesinde de görev alır.

D vitamini eksikliği oldukça yaygındır ve her yaşta görülebilir. D vitamini eksikliği çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde ise osteomalazi isimli kemik hastalıklarına neden olabilir. Bu durum kırık riskinin artışına yol açar.

D vitamini eksikliği bazen hiçbir belirti vermeyebilir. Ancak sık görülen belirtiler şunlardır:

Sürekli yorgunluk ve halsizlik

Kas ağrıları

Kas güçsüzlüğü

Kemik ağrıları

Depresif ruh hali

İleri düzey eksikliklerde kemik kırıkları

Yetersiz güneş ışığı

Kuzey enlemler, hava kirliliği, koyu cilt, güneş kremi kullanımı, sürekli kapalı ortamda çalışmak

Yetersiz beslenme

D vitamini içeren besinlerin az tüketilmesi

Yetersiz Emilim

Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı, pankreas yetersizliği, mide küçültme ameliyatı öyküsü

Bazı ilaçlar

Glukokortikoidler, bazı epilepsi ilaçları ve bazı tüberküloz ilaçları

Obezite

Fazla yağ dokusu D vitamininin vücutta kullanılmasını zorlaştırabilir.

Yaşlılık

Yaş ilerledikçe ciltte D vitamini üretimi azalır.

Artmış ihtiyaç

Gebelik, emzirme, hızlı büyüme dönemi (çocuk ve ergenler)

Böbrek ve karaciğer hastalıkları

Vücudunuzun D vitaminini kullanabileceği bir forma dönüştürmek için ihtiyaç duyduğu bazı enzim miktarları azalır.

Uzun süren kemik ve kas ağrıları

Kemik erimesi riski olan kişiler

Gebeler ve yaşlılar

Özellikle çocuklarda bacaklarda eğrilik veya büyüme geriliği varsa mutlaka değerlendirilmelidir.

D vitamininin farklı formları bulunur. Ölçüm için en uygun belirteç olan 25(OH) vitamin D düzeyine kanda bakılır. Doktorunuz gerekli görürse beraberinde kalsiyum, fosfor, parathormon ve kemik yoğunluğu ölçümü tetkiklerini isteyebilir.

D vitamini düzeyinin 20 ng/mL‘nin altında olması düşük olarak kabul edilir.

D vitamini düzeyinin 12 ng/mL‘nin altında olması artmış raşitizm ve osteomalazi riski ile ilişkilidir.

D vitamini düzeyinin 30 ng/mL‘nin üzerinde olması önerilmektedir.

Güneş ışığından yararlanma

Günde yaklaşık 15 dk güneşlenmek D vitamini üretimini artırabilir.

Besinlerle D vitamini alımı

Yağlı balıklar (somon, sardalya), karaciğer, yumurta sarısı, süt ve süt ürünleri

D vitamini takviyesi

En yaygın tedavi şeklidir. Damla, tablet veya ampul şeklinde olabilir. Doktorunuzun önerdiği dozda kullanılması önemlidir.

D vitamininin 100 ng/mL’nin üzerine çıkması hastalar için risk teşkil eder. D vitamini zehirlenmesi sıklıkla takviyelerin yanlış dozda kullanılmasıyla gelişir. Gıdalarla veya aşırı güneş ışığına maruz kalmayla bu mümkün değildir.

Düzenli güneş ışığı almak

D vitamini içeren besinleri tüketmek

Riskli gruptaysanız ölçüm yaptırmak ve doktorunuzun önermesi durumunda takviye kullanmak

D vitamini eksikliği riski yüksek olanlar

Yaşlılar

Güneşe maruziyeti az olanlar

Obezite

Mide küçültme ameliyatı olanlar

Kemik erimesi olanlar

Kronik hastalığı olanlar (Diyabet, kronik böbrek hastalığı, karaciğer hastalıkları, paratiroid hastalıkları, emilim bozuklukları)

Bazı ilaç kullanımı olanlar (Glukokortikoidler, bazı epilepsi ilaçları ve bazı tüberküloz ilaçları)